verloren voorwerpen 7

Er lag een groene avocado op de fruitschaal met een stickertje, waarop Carmel stond; een vrucht uit Israël. 'Jaffa's', dacht ik, 'bestaan ze nog?' In de tijd van 'Wij staan achter Israël' en daarvoor, waren Jaffa's de sinaasappels bij ziek zijn en voor zondag. Joekels van sinaasappels waren het, met een dikke schil en lekker zoet vruchtvlees. En door ze te kopen gaf je de economie van de jonge staat een kontje. Jaffa's, die Kibboetshoedjes en Hava Nagila ('laat ons gelukkig zijn'); met weemoed herinner ik het me. Ik vind de woorden terug en verlang één moment heftig en diep naar die tijd.
freek

vreemde namen 1

Omdat ik veel langs het stroomkanaal loop, kom ik veel schepen tegen. Schepen met namen als 'De Goede Verwachting', 'Animo', 'Esperanza', ik kan ze allemaal plaatsen, die namen, net als de namen die w.s. een samentrekking zijn van de namen van het nagebroed: 'JoJa', 'MiKaDo', 'FreJa', maar er zijn er ook bij die ik niet begrijp of passend vind. Zoals gisteren, die twee forse binnenvaarders, die gemakkelijk Basel kunnen halen; de ene met thuishaven Zwolle en met de naam 'Minstreel', de tweede uit Ouderkerk a/d/ IJssel, met als naam 'Nescio', latijn voor 'Ik weet (het) niet' . Een minstreel was toch een galante romanticus en zo'n naam past niet bij een zwaarlijvig bulkschip en 'Nescio' houd ik liever exclusief voor mijn favoriete schrijver uit de Watergraafsmeer: J.H.F. Grönloh.
freek

Indische buren (6) - koelkast

Op één hoog links in de Djambistraat woonde een bijzonder echtpaar. We mopperen wel eens op het massaal sluiten van psychiatrische inrichtingen eind vorige eeuw (heel veel mensen met een storing in de bovenkamer zijn immers gelukkiger achter de gesloten deuren van een groot boshuis dan in een maatschappij die ze niet aan kunnen), dit echtpaar vormde de uitzondering op de regel. Jan en Miep, zo noem ik ze nu even, redden het namelijk wél op hun eigen adresje in de Djambistraat. Net wel. De extramuralisering van de zorg, zo heet in beleidstermen hun dagelijkse gevecht dat ik enkele jaren vanaf drie hoog rechts heb mogen volgen. Ik was niet de enige toeschouwer. De overburen op het binnenterrein posteerden zich regelmatig op de balkons om - gelijk een Italiaanse opera - mee te genieten van de avonturen van Jan en Miep. Zo ook die zomeravond in 1987. Ik moet vooraf zeggen: het verhaal is uit de tweede hand want als bovenbuurman had ik geen inkijk in de keuken van Jan en Miep. De overbuurman had wel beeld en via een live-verslag over een directe telefoonverbinding hield hij me op de hoogte van de ontwikkelingen. Alleen de ontknoping kon ik met eigen ogen zien.
Het begon allemaal een dag eerder. Jan had een bovenkastje voor in de keuken gekocht. Dat kastje stond eerst nog beneden in de brede hal, met een briefje. Jan plakte briefjes op alle objecten in de hal. "Bezit van Jan R. Is morgenmiddag weg", plakte hij op het keukenkastje. Als hij zijn fiets met zijspiegels weleens binnen zette, was dat ook nooit zonder het briefje "Van Jan R.". Op mijn fiets trof ik eens - hij stond er nog geen vijf minuten - een briefje aan met de tekst "Van wie is deze fiets? Er moet een briefje op!".
Het keukenkastje ging inderdaad naar boven en Jan was uren in de weer met het vervolg. Plek maken, passen en meten, aftekenen gaten, boor zoeken en niet vinden, boos worden op Miep, Miep uit de keuken, schroeven kwijt, Miep zeggen dat er nú eten moet komen, kastje niet goed op kunnen tillen, gat scheef geboord, schuld Miep. Enfin, het gewone werk zal ik maar zeggen. Na uren ploeteren schoot het nog niet echt op. De koelkast was intussen op het balkon beland om ruimte te maken voor de operatie keukenkast. Steeds harder klonken de godvers over de binnentuin als er weer een plug afbrak of een deurtje scheef wegzakte. Miep wachtte in de woonkamer de loop van de gebeurtenissen gelaten af. Ze was er niet gerust op. De balkons ter overzijde liepen vol en Jan stampvoette heen en weer in zijn smalle keuken, stoelen verschuivend, boormachines vervloekend. Aan het eind van een lange, lange middag was het hem dan toch gelukt. Het kastje hing. Voorzichtig stak Miep haar hoofd om de hoek en ja hoor, ze mocht binnenkomen. Jan, in hemdsmouwen gekleed, veegde het zweet van zijn hoofd en zag toe op het inruimen van het fonkelnieuwe, door hem hoogst persoonlijk bevestigde meubel. Kopjes en schoteltjes zette Miep erin, glazen en ook een schaal. Toen klonk er een beginnend kraakje, al snel ontwikkelde het kraakje zich tot een forse krak en maakte het kastje zich - eerste weifelend maar toen met overtuiging - los van de muur om neer te storten. De vloer lag bezaaid met scherven en gebroken zijpanelen. Miep was, ondanks haar forse postuur, in een flits verdwenen en de balkons hielden hun adem in: wat gaat Jan doen? Jan stond aan de grond genageld. Diep van binnen ontwikkelde zich een uitbarsting, hij trilde, balde zijn vuisten, stampvoette harder dan ooit en stootte oerkreten uit. Roder en roder werd zijn hoofd, hij stond nu op het balkon, tilde de koelkast op en zwaaide die met onvermoede krachten boven zijn hoofd heen en weer. Op de balkons hield de mensen de adem in. Hij zal toch niet die koelkast in de tuin van de benedenburen gooien? Jaaahh, dat ging Jan doen maar op dat moment openbaarde zich de Jan waarvan de psychiater gezegd moet hebben: hij kan 't aan. Want vlak voordat hij in zijn ogenschijnlijk ontembare woede de koelkast naar beneden flikkerde, keek hij bij wijze van controle even over de rand. Er stond niemand. Het kon.

Metz in de buurt

Staaltje democratie

Omdat, na een oproep in het Dagblad van het Noorden, veel mensen voor de Top 2000 stemmen op een liedje van Ede Staal (de Jacques Brel van Groningen), tellen de stemmen voor Ede Staal niet mee. Da's de logica van Radio 2. Iedere mening wordt op prijs gesteld als het maar die ene mening is.

Metz luistert radio

zeuren

Het Noorden zanikt, pruilt en zeurt, want er komt geen hogesnelheidslijn naar Groningen. Eurlings houdt zijn poen op zak. Het rituele klagen kan hier beginnen. Ons aardgas wordt natuurlijk verkwanseld buiten het Noorden, terwijl het toch bij ons uit de grond komt,... en ga zo maar door. Elke voorman/vrouw blaast zich nu bol; niemand wil als laatste 'schande' roepen, dus ze tuimelen over elkaar heen. Die Eurlings is trouwens wel een manneke. Geprefabriceerde zinnen rollen soepel en in één stroom uit zijn mond. Ik luisterde ademloos en haakte pas af toen de vierendertigjarige Camiel in dat radiointerview zei: 'De mensen moeten gaan denken, potjandrie, ik neem toch de trein...'
Zo jong en dan 'potjandrie' zeggen.
Fuck off !
freek

Beschadigen

CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel over het verdwijnen van de versoepeling van de ontslagregeling: "Bij een compromis worden altijd de kool en de geit beschadigd".

Metz luistert radio

stapelen 14

Ik eet twee beschuiten en ga op weg naar de ecokathedraal. Altijd neem ik 's morgens yoghurt met muesli, maar nu moet ik dus stenen sjouwen op basis van twee beschuiten. Dit, wegens druk verkeer in het maagdarmkanaal om het maar eufemistisch uit te drukken. Ik ben benieuwd hoe lang ik het volhoud. Welnu, om elf uur is de pijp uit, de koek op, de pap in de benen. Ik overzie mijn werk; muurtje en toren zijn weer wat gevorderd. Een roodborstje staat boven op de toren mooi en klein te zijn. Ik ben tevreden.
freek http://www.ecokathedraal.nl/

verloren voorwerpen 6

Mijn vader had als bezoldigd vakbondsbestuurder kantoor aan huis en onderdeel van dat kantoor was een schrijfmachine van het merk Remington. Eens per jaar moest mijn vader zijn werkzaamheden een ochtend staken, dan betrad een meneer met een serieus gezicht en een dokterstas het kantoor. In die tas zaten allerhande kwastjes, flesjes en tangetjes in vakjes waarmee de meneer met chirurgische precisie de hamertjes, veertjes en scharniertjes van de Remington smeerde, rechtboog en testte, net zo lang tot alles weer soepel functioneerde. Zelfs het belletje dat het einde van een regel aankondigt, klonk na zijn bezoek helderder dan daarvoor. Maar hoe noemde mijn vader die meneer nu? Omdat zijn werk sterke overeenkomsten met de taakuitoefening van de pianostemmer heeft, stel ik voor dit vergeten beroep schrijfmachinestemmer te noemen. Ik zal volgende week mijn pianostemmer, die zichzelf pianotechnicus noemt, vragen of hij daar bezwaar tegen heeft.

Metz herinnert zich

Djoeke 9

Djoeke de hond speurt een jonge egel op in de berm langs de buitenweg naar Teroele. De egel wordt geen stekelbal, maar kijkt onrustig met z'n donkere bolle kraaloogjes in onze richting. Een egel ruikt trouwens meer dan hij ziet. Het is een beest met veel te weinig vet op het lijf om door de winter te komen. Daarom scharrelt hij nog om vreten te zoeken, in plaats van lekker onder zeil te liggen in een compostbult of een laag takkenbossen. Het zal'm niet lukken de winter door te komen. Het is al te koud en er is te weinig voedsel en te weinig tijd om vet te worden. Hij zal sterven van de kou, of worden platgereden op zijn hongertochten.
freek

Boom

...Het Parool, vandaag...

Het getrek en getreur en gedweep met de boom achter het Anne Frankhuis (nog even en die hele boom duikt ergens onder) toont weer eens aan hoe onnatuurlijk Nederlanders met bomen omgaan. Bomen horen ook helemaal niet thuis in Nederland. De ware Nederlandse natuur is nat en leeg, met hei, gras, veen en een paar plukjes boom. Klaar. Nederland telt nu 334.000 hectare bos, ruim honderd jaar geleden was dat 100.000 hectare en tweehonderd jaar geleden 50.000 hectare. Ook in dorpen en steden stonden nauwelijks bomen. Bomen waren ook toen al van hout en hout was voor de kachel of om een kast van te timmeren. Kappen dus.

Metz leest de krant

oral history

Johannes B. komt uit een bekende familie in ons dorp. Zijn familieleden hielden voordrachten bij gelegenheden en speelden viool op bruiloften en partijen. Zo'n familie: geworteld in het dorp, begiftigd met artistieke gaven. Omdat Johannes accordeon speelde bij mijn Sinterklaas optreden, kwam ik hem op de nazit tegen. Hij vertelde het verhaal van omke (oom) B., in vroegere tijden barbier in het dorp. Een delicate taak van hem was het scheren van overledenen, zodat ze netjes de kist in kwamen. Omdat, vertelde Johannes, veel mensen in die tijd, thuis in de bedstee stierven en omke, voor de bedstee staande, zichzelf het licht benam en nauwelijks het gelaat in al z'n hoeken kon bereiken, had hij de gewoonte om in de bedstee te stappen om, schrijlings gezeten op de overledene, hem keurig te scheren voor de hemelvaart. Hij had voor deze klussen een speciaal scheermes. In de oorlog, als hij een 'foute' dorpeling moest scheren in zijn kapperszaak, gebruikte hij stiekem het 'dodenmes'. Dat was een daad van verzet van omke.
freek

Indische buren (5) - cassis

De Djambistraat nummer X, drie hoog rechts, 1985-1988. Een bijzonder adres vanwege de bijzondere buren. Of worden alle gewone mensen bijzonder als je bij ze stil staat?
Het brede trappenhuis op de Djambistraat ontsloot zes woningen, twee per verdieping. Op twee hoog rechts woonde een meneer van middelbare leeftijd op zijn beschaafde uppie. Lid van de wandelvereniging alsmede de Partij van de Arbeid. Als je hem op de trap tegenkwam, met zijn geruite boodschappentas, had hij een beleefde groet paraat. Vermoedelijk woonde hij als kind al op dit adres. Broers en zussen vlogen uit, zijn vader overleed maar híj bleef bij zijn moeder. Op zaterdag namen ze het er van. Dan betrad hij 's avonds rond negenen het balkon en pakte twee flesjes cassis uit een doos, één voor zijn moeder, één voor hem. Begin jaren tachtig overleed moeder. Sindsdien pakt hij elke avond een flesje cassis.

Metz in de buurt

wuiven

Nadat Wij eerst door de NPS door Kampen zijn gejaagd, varen we nu rustig over het meer naar de haven van mijn dorp. Het schip, omgedoopt in Sint Nicolaas, was vroeger een directieschip van Rijkswaterstaat en heeft de Wieringermeer nog mee helpen droogmaken, aldus de trotse eigenaar en schipper. Bij de haven staat onze burgemeester en en kluit kinderen met ouders. Omdat ik een lage rugpijn heb, hoef ik me niet zo in te spannen om de motoriek van een Sint te imiteren. De burgemeester heet mij welkom met een kindvriendelijk praatje. Ik zeg in antwoord, dat ik niet voor burgemeesters kom, maar voor kinderen. De burgemeester heeft daarvoor alle begrip. Met de landouwer van Hans maken we een rondje om de kerk. Ik geef een stoute kus op de hand van Rika. Nog even kinderen toespreken in de feestzaal, omkleden en dan een neut.
freek

leve de natuur 22

Ik liep langs het polderdijkje naar de Koevorde, het ondiepe meertje op twee kilometer gaan van ons dorp. Op het meertje dobberden honderden zwartwitte Kuifeenden, die spattend op de vlucht sloegen, toen ik op het vissteigertje naar ze stond te kijken.
Toen mijn vrouw en ik hier kwamen wonen hebben we, alvorens naar de notaris te gaan, dit meertje ook bezocht. Op hetzelfde polderdijkje probeerden toen twee reeën uit stand over een gazen afrastering te springen, hetgeen niet lukte; het gaas wierp hen steeds verend terug. Mijn vrouw en ik trokken ons een tiental meters terug om de paniek bij de dieren te dempen. Toen lukte het hen wel, het obstakel te overwinnen en ze verdwenen in het landriet. Dat is nu vier jaar geleden. Sindsdien nooit meer reeën gezien op deze plek.
freek

kiezen

Als ik nou moest kiezen tussen de 56 maatregelen van minister Vogelaar en de over elkaar heen tuimelende zero tolerance voorstellen van Kamp/Wilders/Verdonk, twijfel ik. Geloof ik in de maakbare samenleving van Vogelaar? Steeds minder! Er gaat zoveel mis tussen geformuleerd beleid en uitvoering, dat het wel een wonder mag heten als haar maatregelen enig effect zullen hebben. Maar dan zie ik de hoofdrolspelers op de t.v. Een nerveuze Ella, die aarzelend op stoom komt, wil wegkruipen voor het geweld van powervrouw Heleen van Royen, maar die ondanks al deze communicatieve ruis blijft vasthouden aan haar uitgangspunt: repressie alleen maakt meer brokken; er moet ook perspectief worden geboden.

En dan zie ik Kamp, die met een x-ray blik de voorstellen van Ella klinisch doodverklaart; ik zie de triomfantelijke tronie van Verdonk, die ingestoken one-liners debiteert en ik hoor het pruimemondje van Wilders het gelijk van de knoet verkondigen. En dan denk ik: Ella, god zegene je greep, meid!

freek